Ana Sayfa Urfa Haberleri Urfa "Sıra Geceleri Özünden Uzaklaşıyor"

Urfa "Sıra Geceleri Özünden Uzaklaşıyor"

Şanlıurfa'nın, UNESCO'nun Dünya Kültür Mirası Listesi'nde yer alan ve sosyal hayatın direği olarak görülen ''Sıra geceleri''nin özgün yapısının korunamadığı öne sürüldü

Giriş Tarihi: 16 Ocak 2012 Pazartesi 14:05
Urfa
Şanlıurfa'da köklü bir gelenek olan ve geçen yıl UNESCO'nun Dünya Kültür Mirası Listesi'ne alınan ''Sıra Gecesi'' geleneğinin giderek özünden uzaklaştığı bildirildi.
Konuyla ilgili çalışmalar yapan Sosyolog-Yazar Mahmut Kaya, AA muhabirine yaptığı açıklamada, ''Sıra Geceleri'' konulu tez hazırladığını, bunu kitaplaştırmak için detaylı araştırmalarının sürdüğü söyledi.
Araştırmalarında elde ettiği bilgileri paylaşan Kaya, sıra gecesinin dayanışma temelleri üzerine kurulduğunu ve zamanla kurumsallaşarak gelenek haline geldiğini ifade etti.
Geleneğin ne zaman ve kimler tarafından bulunduğuna dair yazılı bir kaynağa ulaşamadığını anlatan Kaya, ''Ancak şahsi kanaatim sıra gecelerinin, Fütüvvet (yiğitlik ve cömertlik gibi değerlerin hakim olduğu dini ve mesleki örgütlenme) ve Ahilik geleneğinin Urfa'ya özgü yaşam tarzıyla birleşerek özgün bir hale gelmesidir. Esnaf ve sanatkarlar sınıfının bu tür örgütlenmeler yoluyla gruplaşmalarının üzerine, Urfa'daki köklü müzik geleneğini de kattığımızda sıra gecelerinin kodlarını yakalamış oluyoruz'' dedi.
Zamanla geleneğin yapı ve içeriğinin değiştiğine değinen Kaya, şunları kaydetti:
''Görüştüğüm kaynak kişiler ve elde ettiğim bilgilere göre sıra gecelerinin mevcut bazı ilkeler çerçevesinde icra edildiği görülmekte. Mesela Hasan Açanal'ın '19. yüzyıl sonlarında Urfa'da Sosyal Hayat' adlı makalesinde, 1875 diye belirtilen Urfa'nın sosyal hayatını anlatan yazıda, 'tatil günlerinde yapılan sohbet toplantıları, müzikle canlandırılırdı, sefahat yoktu, işret (alkollü içki içmek) menfur idi. (nefret edilirdi)... Kış geceleri evlerde 'sıra' denilen toplantılar yapılırdı. Ulema, salı ve cuma geceleri; esnaf, çoğunlukla gece aşırı toplanırdı. Bu toplantılar nöbetleşe yapılırdı. Burada sohbet edilir, oyunlar oynanır, yaşlılar Battal Gazi hikayeleri okur ve müzik de icra edilirdi' denilmektedir. Yani alkollü içki ve gecenin ruhuna aykırı olan sefahat, sıranın orijinal yapısında yok. Görüldüğü gibi sohbet, oyun, müzik sıranın birer parçası bunun yanı sıra yörenin en kıymetli ikramı çiğköfte gelen misafirlere sunulmak üzere sıranın vazgeçilmezi arasındadır. Günümüzde toplumsal yapının değişmesiyle birlikte geleneğin özünde de bozulmalar söz konusu. Özellikle televizyonla beraber sıra, vur patlasın çal oynasın formatında bir eğlence şekline dönüştürüldü.''

-''Hoşgörü atmosferinde sıra geceleri etkili''

Kentte bir sıra grubuna mensup olmanın statü göstergesi olduğunu aktaran Kaya, ''Çünkü kişinin dahil olduğu grup aynı zamanda onun 'referans grubu' olmakta, bu da kişiye statü kazandırmakta. Gruptakilerin toplumdaki prestiji ve saygınlığına bağlı olarak her üye bundan pay almakta'' diye konuştu.
Geleneğin bireyin aynı zamanda yardımlaşma ve sosyalleşmesine de büyük bir katkı sağladığını anlatan Kaya, şöyle devam etti:
''Sıra geceleri geleneği diğer bütün geleneksel kurum ve mekanizmalar gibi toplumun fonksiyonel işleyişinde sosyal hayatı ayakta tutan bir direktir. İnsanları bir araya getiren özelliğiyle gelenek, birincil ilişkilerle toplumsal diyaloğu arttırırken, sohbet, müzik, yemek ve oyun fasıllarıyla kişinin sosyalleşmesini mahalli, kültür, örf ve adetlerin yaşamasını ve boş vakitlerin en iyi biçimde değerlendirmeyi, eğlenerek öğrenmeyi sağlamaktadır. Sosyal ve bireysel sorunların tartışılıp karara bağlandığı bir oluşum olarak da sıra grupları, aynı zamanda sivil toplum örgütlerinin enformel şeklini yansıtmaktadır. Şanlıurfa'daki barışçı ve hoşgörülü atmosferin altında yatan nedenlerden biri de şüphesiz sıra geleneğinin yapısı ve fonksiyonlarında aranmalıdır.''

-''Geçmişle bugünkü arasındaki fark''

Sıra gecelerinin özgün yapısının korunmadığını ifade eden Kaya, değişen fiziki ve toplumsal koşullar, modernleşme ve kentleşmenin tüm gelenekler gibi sıra gecelerini de olumsuz etkilediğini belirtti.
Sıra geceleri geleneğinde eski ile yeni ayırımının ortaya çıktığı bir diğer alanın da müzikle ilgili uygulamalar olduğunu vurgulayan Kaya, şöyle devam etti:
''Bugünkü sıra geceleri diye görülen birçok grupta müzik faslında makam geleneğine uyulmamaktadır. Hatta sadece müzik faslını bihakkın icra eden ve bunu meslek edinen gruplar ortaya çıkmıştır. Böyle olunca sıra geleneği, bilmeyenler tarafından sadece eğlence ve müzik olarak anlaşılmaktadır. Sıra geceleri geleneği, Şanlıurfa insanın hayatının rutin parçası iken medya ve gönüllü modernleştiriciler tarafından hayatın doğal akışından çıkarılıp suni ortamlarda vitrinlik bir eğlence malzemesi olarak kullanılmaya başlanmıştır.''

-''Alem sefasıymış imajı''

Sıra geceleri geleneğinin yozlaştırılmasında ve medyatikleştirilmesinde çeşitli sıra gruplarının da etkisinin bulunduğunu savunan Mahmut Kaya, maddi çıkarlar nedeniyle bir araya gelmiş geleneksel sıra ve onun ahlakından uzak bazı grupların, sıra geleneğinin yanlış anlaşılmasına sebep olduğunu ifade etti.
Toplumda son yıllarda algılanan sıra gecesi kavramının, geleneğin geleceğini tehdit eden en önemli sorunu haline geldiği görüşünü dile getiren Kaya, şunları kaydetti:
''Kendi şahsi eğilimlerini, sıra geleneğinin bir parçasıymış gibi yansıtan bu gruplar, geleneğin salt müzik ve eğlenceden ibaret bir 'alem sefası'ymış imajının oluşmasını sağlamıştır. Televizyon şovlarında konuk edilen müzik gruplarının marifetiyle içkili ve dansözlü, vur patlasın, çal oynasın formatında bir sıra algısı, bugün geleneği tehdit eden en önemli sorundur. Sıra geleneği düğün törenlerinde, konferanslarda açılış törenleri ve yerli ve yabancı turistlere nostalji/eğlence yaşatmak için yapılan müzik seronomileri imajından kurtarılmalıdır. Geleneğin, salt bir faslını kapsayan müziğin abartılarak bu kadar ön plana çıkarılması, geleneğin diğer kısımlarının kısır ve işlevsiz kalmasına neden olmaktadır. Bu da geleneğin sosyo-kültürel fonksiyonundan uzaklaştırılarak, sadece zevk ve eğlence etkinliği olarak anlaşılmasını doğurmaktadır.''
YORUMLAR
Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.
Bu Kategorideki Diğer Haberler
Bu habere de bakabilirsiniz Fıstık Hali

Fıstık Hali" Barınakları Oldu

Kurumsal

İçerik







Yukarı Çık