Adalet YILDIRIM

ART DOCO…


Adalet YILDIRIM
3 Mart 2015 Salı 18:51

Bir önceki yazımda Art Nouveau’ya değinmiştim, bu yazımda da sizlere Art Deco’dan bahsetmek istiyorum.

 

Nedir Art Deco?, Nerde ortaya çıkmıştır?, Hangi zaman dilimini kapsar?, Art Deco’yu hangi tasarımcılar tasarımlarında kullanmışlardır? Bu akımın önemli yapıtları hangileridir?.

 

Bu soruları tek tek cevaplamaya çalışalım. Art Deco’da, Art Nouveau gibi Fransa’ya dayanan bir sanat akımıdır. Ama daha sonra Avrupa’nın çeşitli ülkelerine yayılmış ve en son olarak da Amerika’da bayağı ilgi gören bir akım haline gelmiştir.  

 

Bu akım, 1920’lerden sonra ilkin mimari de görülmüştür. Daha sonra grafik tasarım, tekstil ve modada yer bulmuş. Art Deco ismini de 1925 yılında yapılan Exposition Internationale des Arts Décoratifs et Industriels Modernes (Uluslararası Modern Dekoratif ve Sanayi Sanatlar)  sergisinden almıştır.

 

Art Nouveau’dan hemen sonra gelen bu akım, çoğu kez Art Nouveau’na benzetilse de, onun aksine el emeğine değil, sanayiye dayanır.  Bundan dolayı da tasarımlarda kullanılan desenler daha çok geometriktir. 

 

Art Deco da, Art Nouveau gibi gotik süsleme öğelerinden yararlanır. Ama 1930’lu yıllarda hem mimarların işlevliği süslemeden daha önemli olduğunu düşünmeleri, hem de yaklaşan İkinci Dünya Savaşı nedeniyle sonraki yıllarda pek uygulanmamıştır. Ta ki 1960’larda Art Deco tekrar tasarım dünyasında kendine yer bulana kadar.

 

Hemen şuna da değinelim; Art Deco Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra çıkan bir akımdır. Savaşın o zor zamanlarını unutmak için bu akımı kullanan tasarımcılar, olabildiği kadar çılgın motifler ve renkler kullanmışlardır. Ayrıca bu akım ne kadar modernizmi savunsa da bir o kadarda geleneklere bağlıdır. Çünkü kendisinden önce gelen birçok akımı ve birçok kültürü barındırır. Etkilendiği akımlar Gotik, Kübizm ve tabii ki Art Nouveau’dur.

 

Aslında Art Deco birçok eski uygarlıktan etkilenmiştir. Peki, hangileriydi bunlar; başta Mezopotamya olmak özere eski Mısır ve Afrika kültürlerin motifleri ve doğuya has o cıvıl cıvıl, rengarenk tasarımlar hemen göze çarpanlardır. 

 

Art Deco’nun ilk önemli örneği; Eliel Saarinen’nin Helsinki Garı olduğu söylenir. Diğer önemli örnekleri de şunlardır; Chrysler Binası, Rockefeller Center, Empire State Binası ve Streamline, bu yapıların Art Deco'nun mimarideki en bilinen ve en görkemli eserleri olduğu kabul edilir. Türkiye’de de Ankara Tren Garı’nı Art Deco’nun güzel örneklerden bir olduğu söyleyebiliriz.

 

Art Deco’nun iki önemli yönü vardır: Biri Zigzag Modern, İkincisi ise, Yuvarlak Hatlı Modern.

 

Art Deco’nun Zigzag Modern tarzı oldukça dekoratiftir ve geometrik süslemelerle işlenmiştir. Bu tarz modernizmi ve makine çağını benimsemiş ve New York, Los Angeles, Miami gibi büyük şehirlerde gelişmiş şehirli bir tarzdır.

 

Art Deco Yuvarlak Hatlı Modern tarzı ise, savaştan sonra ortaya çıktığı için süslemeleri gereksiz görülür ve kaldırılır. Çünkü ekonomik şartlar çok zordur ve tasarımcılar bu durumu bu şekilde yansıtırlar. Bu yeni tarz, düz duvarlar, yuvarlatılmış kenarlar ve dairesel pencereler gibi yuvarlak hatlı formlar üzerine odaklanır.

 

 

Son olarak şuna değinmek isterim,  1920 ve 1930’lada yapılan bazı gökdelenlerin Art Deco tarzı zigzag ve canlı renkler yerine Zigurtların biçimleri şeklinde yapılmıştır.

 

 


YORUMLAR
  • yorum2015-03-06 12:47:46Hasan Tekinal

    Sayın yazar, sizi ilgiyle takip ediyorum. Yazdıklarınızdan çok şeyler öğreniyorum. Bu da benim için sizin farkınızı ortaya koyuyor. Siyaset ve iç çekişme ve bireysel çıkar doğrultusunda yazı okumak istemeyenler ve bunlardan bıkanlara sizin gibi yazarları öneririm.

Kurumsal

İçerik







Yukarı Çık
urfa / şanlıurfa / şanlıurfa haber / urfanatik / urfa star