Çocuğunuz olsun diye solucan yutar mısınız?


5 Ağustos 2012 Pazar 04:30

İnsan ister medeni bir toplumda yasamış olsun, isterse ilkel bir toplumda doğaüstü bazı varlıkların mevcudiyetine inanmış ve onlara yakın olma çareleri aramıştır. Bu sebeple birtakım nesnelere ve kişilere kutsallık atfetmiştir.

Dini sosyal hayat içinde halk dindarlığının önemli bir boyutunu oluşturan,  mübarek olarak adlandırılan kişi ve mekânların kutsallaştırılması, türbe, yatır, tekke,şifalı su, mübarek yer, kutsal balık gibi manevi güç ve meziyetlerine inanılan kişilere efsane ve kerametler atfedilerek çeşitli dilek ( mıraz)  ve istekler  dilemek fenomeni süregelmiştir. 

Bu mekânlar, ümidi olmayanlara ümit kapıları açan, sabrı öğreten, sıkıntıdan kurtaran sağlık bahşeden, ölümden ötesi için fayda sağlayacağı düşünülen yerler arasındadır. İnsanın ızdırabı, ümitsizliği, sığınma hissi ve kurtarıcı düşüncesine en fazla ihtiyaç duyan kadınlar olduğundan ziyaretçilerin çoğu kadındır.

Şanlıurfa ve çevresinde bulunan türbe, yatırlar, kutsal mağaralar çocuk sahibi olmak isteyen kadınlar tarafından farklı ritüeller uygulanarak ziyaret edilir. Mezar sandukasına karınlarını sürme, sandukanın üstüne örtülen örtüden kesip yutma, şifalı sudan içme ve yıkanma, yatırların toprağından yeme, ağaca bebek patiği veya çaput bağlama, ziyaret etrafında yedi kere dönmek, türbede uyumak ve hatta türbe civarında topraktan çıkan minik solucanlardan yutmak,  gibi teberik kabul edilir ve şifa niyetine yutulmaktadır. Yutmayı kolaylaştırmak amacıyla gribin hapının içi boşaltılarak içine konularak yutma işlemi gerçekleşmektedir.   

 Şanlıurfa Merkezde  bulunan Hekim Dede ziyaretinde

Her derde deva olsun diye gidilir Hastaların çamaşırları veya şişe içinde su zeytinyağı v.s  daha sonra alınmak üzere sandukaya konur. Çocuğu olmayan kadınların karınlarını mezar sandukasına yaslayıp, dua

eder. Birecik İlçesinde bulunan Melik Tahir ziyaretinde çocuğu olmayan kadınınbeline, yörede Melik Tahir’in yeşili olarak bilinen renkteki kuşak bağlanır.  Siverek İlçesi’ndeki Kemal Hoca ziyaretinde bulunan ve Kemal Hoca’danKaldığına inanılan takke, çocuğu olmayan kadının yastığı içerisine konur.

Harran İlçesi’nde bulunan Hayat-i Harrani ziyaretinde çocuk dileyen kadınlar, türbe yanındaki

ağaçlara bebek patiği veya çaput bağlayarak adak dilekler.

Yakınında bulunan İmam Bakır türbesi Hayat-i Harrani ziyaretinden önce ziyaret edilmelidir. insanlar asıl Hayati Harraniye geliyor

çünkü tasarrufu devam eden 4 zattan biri. İmam Bakır ise Alevilerin 12 imamından beşincisi olduğundan ilk ona gidilir sonra Hayat_i Harraniye gidilmelidir.

 

Hz. Eyyub’a ait şifalı olduğuna inanılan su ile Viranşehir İlçesi’ne bağlı, Eyyub Nebi Kasabası’ndaki şifalı  su karıştırılıp, çocuğu olmayan kadınlaraİçirilmesi; Hz. İbrahimin doğduğu mağarada kaynayan suyun içilmesi, Balıklıgöl’deki balıklara yem atılması Şıh Maksud Türbesinin üç veya yedi  kez ziyaret edilmesi, Suruç ilçesinde bulunan Şıh Müslüm türbesinde bir gece kalınması, son olarak Hilvan ilçesine bağlı köyle aynı ismi taşıyan Bedir Dikme türbesinde topraktan çıkan  Zuri ( solucan ) yutmak gibi inanışlar yaygındır.   Canlı solucanı yutmanın zorluğu nedeniyle ( gribin hapını boşaltıp içine solucan konur )bu şekilde yutma kolaylaştırılır.

Yörede, bulunan bu ziyaretlere gittikten sonra,doğan erkek çocuklara ziyaretin ismini verme geleneği vardır. Buna örnek olarak Şanlıurfa’da İbrahim Halil ismi en fazla verilen isimlerdir. Bunun yanı sıra; Dede Osman, Eyyüp, İmam Bakır, Bedir  gibi…

Birecik İlçesi’ndebulunan, Melik Tahir ziyaretine gittikten sonra çocuk erkek olursa, Tahir; kız olursa,Melek ismi verilir.  

Suruç İlçesindeki Şıh Müslüm ziyareti üstüne olan kız çocuğuna İslim Erkek çocuğuna Müslüm adı verilir. Çocuğu olsun diye ziyaretlere gidilir türbelerde  üç İhlas bir Fatiha okunur. Hamile kadınlar  türbelere girmezler. Hamile iken türbeye girilirse, bebeğin vücudunda leke olacağına inanılır.

Hastalıktan,  kazadan, beladan korunmak için

İnsanların hastalıklarına şifa aradıkları ve iyileşeceklerine inandıkları diğer bir olguda ziyaretlerdir. Bediüzzaman Ahmed El-Hemedâni romatizma ve benzeri ağrılar için şifa dilenilir,  dua edilir. Kabrin yanında bulunan çeşmeden su içilir. Şıh Maksud Türbesi ise,  öksürük, boğmaca nefes darlığı gibi dertlerden muzdarip olanlar tarafından ziyaret edilir. Türbede bulunan ortası boşluk olan taşın arasından çocukları 3 kez geçirerek öksürük benzeri hastalığa şifa niyaz ederler. Hz. Eyyüp Mağarası hastalıktan kurtulmak sabırlı olmak için ziyaret edilir.  Hekim Dede Türbesi;   türbe içindeki Hekim Dede’nin mezarı etrafında üç kez dönerken Fatiha okunur. Üç defa Perşembe akşamı yatsıda veya üç defa Cuma salasında gidilir. Hastalığı ağır olanların giysisi, Perşembe gecesi türbede bırakılır ( hekimler hekimi hastamıza şifa ver yada onu bu azaptan kurtar ) diye dua edilir. ertesi gün Cuma salasından sonra alınır  hastaya giydirilir. Küçük şişe içinde türbeye bırakılan zeytinyağı veya su hastalara  içirilir ya da bedenine sürülür. Ayrıca, konuşamayanlar henüz dili açılmayanlar veya dili tutulanlar, türbenin anahtarını ( üç Cuma ) diline  ve  dudaklarıyla bastırırlar ki, konuşabilsinler.

Arş Baba Türbesine; özellikle (evham vesvese ) için ziyaret edilmektedir. Suruç İlçesindeki Şıh Müslüm Türbesi psikolojik hastalığı olan aklı dengesi bozulmuş veya felçli hastalar götürülür. Türbe içinde yatırılır uykuya dalarsa iyileşeceğine inanılır.

Hz. İbrahim Makamı Peygamberin burada doğduğu ve bir süreliğine kaldığı rivayet edilen mağaradaki suyun sinir ve ruh hastalıklarına şifa olduğu kanaati yaygındır. Buharalı Şeyh Muhammet Ziyareti Kızlar köyündedir. Çarşamba günleri felçli romatizmalı psikolojik sorunu olan hastalar götürülür. İki rekat namaz kılanır dua edilir. Hasta yatır yanına uzatılır birkaç dakikada olsa uyuması için hasta yalnız bırakılır. Hasta uyursa iyileşeceğine inanınılır. Çobanlar her yıl bahar ayında bu yatır etrafında sürülerini dolaştırırlar ki hastalık, dert sürüden uzak olsun…

Başlarına gelmesi muhtemel sıkıntılardan korunmak amacıyla ziyaretten toprak, taş veya türbe üzerindeki yeşil örtüden küçük parça bez alırlar. Ziyaretten alınan bu inançla alınan şeyler,bir bez içerisine sarılarak yetişkinler üzerlerinde, çocukların boynuna veya omuzlarına, evlerin bir köşesine veya arabanın bir yerine asılır.

 

Bolluk ve Bereket Olsun Diye

Bu amaç çerçevesinde çiftçiler, çobanlar kırsalda bulunan, yerleşim yerlerine yakın olan ziyarette kurban kesip dua ederken; hayvan

Sahipleri veya çobanları bahar aylarında yaylalara çıkmadan önce hayvanları ziyaretin etrafında birkaç

tur döndürür veya ziyaretten alınan toprağı sulandırarak hayvanların üzerine saçarlar. Buna, Halfeti İlçesi’ne bağlı, Kantarma Köyü’nde bulunan Şıh Muhammed Ziyaretindeki uygulama;

Bozova İlçesi’ne bağlı, Avlak Köyü’nde bulunan Kaplan Baba Ziyaretindeki uygulama ve son olarak yine Bozova İlçesi’ne bağlı, Kılçık Köyü’nde bulunan “Ziyaret”te yapılan uygulamalar örnek olarak gösterilebilir.

Kaybolan Eşyayı Bulmak İçin

Hayat-i Harrani, İmam Bakır, ve Cabir

el Ensar ziyaretlerinde kaybolan eşyayı, kimin aldığını bilip bilmediğine dair (bildiği veya aldığı tahmin edilen kişiye) ismi

zikredilen bu zatlardan biri üzerine yemin ettirme geleneği vardır.

Bu yemin ritüelinin daha geniş kapsamlı yapılması gerekirse,

Hayat-i Harrani Türbesi ve Şanlıurfa Merkez İlçe’ye bağlı, Kısas Kasabasında bulunan

Şah Muhammed ziyaretinde kaybolan eşyayı bulmak için, ziyarette naaşı bulunduğuna

inanılan şahıslara ait oldukları söylenen sancaklar, köydeki her evin önünde dolaştırarak yemin alınır. Şanlıurfa geleninde bir konu veya mesele üzerinde gerçekliğini belirtmek amacıyla halk arasında “Dergah hakkı için” ifadesi ( Hz. İbrahim Makamı ve Balıklıgölü de kapsayan kutsal mekanlarının tümüne verilen isimdir) kullanılır.

Şeyh Hayat El-Harrani

Şeyh Hayat el-Harrânî’nin adı Kays idi. Harran’da doğup, orada yaşadığı için kendisine el-Harrânî denilmiştir. Devrinin en büyük evliyasındandır. Vefatından sonra tasarrufları devam eden dört evliyadan biridir denilmektedir. Türbesi Harran’dadır. Bugün türbesi il dışından gelenler tarafından da ziyaret edilmektedir. Yakınında bulunan İmam bakır Türbesiyle birlikte ziyaret edilmesi makbuldür. Her iki türbe çevresi piknik yapmaya uygun olduğundan çevre illerden günü birlik ziyaretler Perşembe ve Cuma günü veya Perşembe gecesi  yatsı da  ziyaret edilmesi makbuldür.

Harran Ovasında bazen bir damla su bulunmazdı. Halk hemen onun yanına koşar, dua isterlerdi. Duası, himmeti bereketiyle yağmur yağardı. Onun anlamlı sözlerinden; vefanın tarifi…

Vefa, gaflet uykularından uyanmaktır. Vefa cümle gayelerin, bütün kâinat arzularından fariğ olmasıdır. İşte vefa gaflet uykusundan ve her şeyden kurtulup Hakka yönelmek…

Şeyh Hayat El Harrani hakkında söyle bir menkıbe anlatılmaktadır. “ Salihlerden biri diyor ki Basra körfezinde gemiye bindim. Bir müddet yol aldıktan sonra büyük bir fırtına çıktı. Gemi fırtınaya kapılarak Hint okyanusuna sürüklendi. Orada gemi parçalandı ve ben bir tahta parçasına tutundum. Birkaç gün sonra kara parçası gördüm ve orada karaya çıktım. Bir müddet yürüdükten sonra bir mescide rastladım. Mescide girdiğimde birkaç kişinin oturduğunu gördüm Buranın neresi olduğunu sordum Hindistan dediler. Akşam namazından sonra Hayat El Harrani olduğunu öğrendiğim zat içeri girdi. Sabaha kadar zikr edildi. Sabah namazı kılındı. Namazdan sonra Hayatı El Harrani dışarı çıktı. Bana sende arkasından takip et dediler. Arkasından takip ettim. Hayatı El Harrani zikr ede, ede gidiyor ve ayakları altında dağlar, dereler, çöller adeta kayıyordu.  Sonra Harran şehrine geldik. Haran halkı henüz sabah namazını yeni kılıyorlardı.

 Kader açmak ( evlenmek )için yapılan ziyaretler;

Evlenmek üzere karşısına hayırlı kısmet çıksın diye kadın ise başörtüsü, erkek ise gömleğini Hekim Dede türbesi cami minaresi veya merdiveninden düğüm edilerek atılır. Yere düşerken açılırsa kısmeti açılmış olur. Aynı işlem Şıh Mahsud türbesinin açık olan üst kısmından atılarak da yapılır. Bahtının açılmasını isteyenler Cuma salasında niyetlerini söyleyerek  Şıh Maksud türbesinde   dilek tutarlar. Kaderi açılması istenen kişinin yakınları tarafından,  Şanlıurfa merkezde bulunan  Hekim Dede, Şıh Mahsud, Hacı Kermo türbelerinde Cuma salasında dua okuyarak üç kez kilitlenmiş anahtarı  açarak ( kader açma) ritüelini gerçekleştirirler. Suruç ilçesinde bulunan Şıh Müslüm Türbesi ndeki mimberin içine giren, gelinlik çağına gelmiş kızlar hangi tarafa doğru sallanırsa kaderlerinin o yöne olacağına  inanılır. 

 Sınav öncesi ziyaret edilen türbeler

Değişen toplumsal beklentiler talepler halk islamında güncel konulara göre şekillenmesine neden oluyor. Ziyaretgahların duvarlarına yazılan mıraz isteklerinde çoğunun   sınavlarla ilgili olduğu görülmektedir.

Öğrenciler ve aileleri tarafından sınav öncesi ziyaret edilen yerlerin başında Hz. İbrahim Makamı, Balıklıgöl, Hz. Eyyüp, Arş Baba Haci Kermo,Nebi Efendi gibi ziyaretgahlar gelmektedir. Kutsal suyu içilmekte, dualar edilmektedir. Türbelerin duvarlarına yazılan mırazların çoğunda  (sınavı kazanmak dileğinin )  yazılmış olduğu görülmektedir.

Darda kalanlar için yapılan ziyaretler

En çok bilinen Bedüizaman mezarlığındaki Nebi Efendi türbesidir. Yedi gün üst üste sabah güneş doğmadan dilsiz (konuşmadan )ziyaret edilir. Halk tarafından ziyaret edilen ve tez mıraz verdiği söylenen, Şeyh Ebu Salih’in, darda kalan Müslümanların imdadına yetiştiğine inanılmaktadır. Her tür mıraz için ziyaret edilir. 

Eyyüb Peygamber Makamı: Dini amaçlı ziyaretlerde Hz. Ibrahim makamı ile eşdeğer görülür. Hz. İbrahim makamında tavanda bulunan küçük kubbeden gelen ceylan tarafından emzirildiği rivayet edilen kubbe altında durup dua edip dilek tutanların bedeni titrer ise dilekleri kabul olur.  Hz. İbrahim makamının önünde bulunan avluda kuşlara yem atılır. Bu kuşlar havalandığından kutsal sayılan mağaranın üstünden uçmazlar. Ziyaret ettiğinizde bu söylediğimi gözlemleyebilirsiniz…

Hz .Eyyüp Mağarasına sabır dileyenler veya sütten kesilmiş, sünnet olacak çocuklar mekâna götürülüp kendilerine sabır telkin edilir. Evlenen çiftler ve sünnet olacak çocuklar Hz. İbrahim Makamı ve Hz. Eyyüp Peygamber makamından arabayla konvoy şeklinde geçilerek şehir turu tamamlanır. Dileği gerçekleşenler bu iki ziyarette bulunan adak yerinde kurban keser dağıtırlar.
Şıh Bekir(Ebubekir): Yedi gün  boyunca sabah erken ziyaret edilir. Gidiş gelişler sırasında asla konuşulmaz. Her türlü mıraz için gidilir.
Şıh Muhammet: Cuma salası okunurken türbenin çevresi yedi kez dolanılır ki, tutulan dilek gerçekleşsin. Getirilen buğday,bulgur, mercimek kuşlar yesin diye orada bulunan kabirlerin üstüne serpilir.
Karde Veran Kızlar Köyü (Öküz Taşı): Uzaktan bakılınca öküzü andıran  taşın yanı başında ermiş bir zatın türbesidir.  Perşembe gecesi şifa niyetine ziyaret edilir. Dileği yerine gelen, kara tavuk keser pişirilen bulgur pilavı  ziyaretçilere dağıtır veya onlarla birlikte yer.
Şıh Müslüm: Perşembe gecesi türbede yatılır. Hasta ve kısır kimseler buraya giderler. Türbe içinde bulunan Hac’dan geldiği rivayet edilen taşın bulunduğu minberde ayakta dua okuyup niyet tutan genç kızların bedeni hangi tarafa doğru eğilirse o yöne gelin giderler.  
Hackermo (Hacı kerim) Türbesi: Evde yapılan içli köfteyi, Hacdaki ağasına sıcağı sıcağına yetiştirdiği rivayet edilir. Evlenmek ve çocuk sahibi olmak isteyenler buraya rağbet ederler. Dileği gerçekleşenler  türbe çevresindeki ziyaretçilere adak niyetine içli köfte dağıtırlar. Şanlıurfa merkezde olan bu türbe Cuma salasında en fazla kalabalık olan ziyarettir. Sıvav zamanlarında daha yoğun olur.
Şıh Maksud: Çarşamba günleri gitmek makbuldur Üç veya yedi Çarşamba gidenler tez zamanda evlenir  veya çocuk sahibi olur. Çarşamba günleri gidemeyenler Perşembe veya Cuma günleri de giderler.  Rivayete göre Şıh Mahsud’un dua ettiği “ Mısır!a sultan olasın” dediği askerin Mısır’da Sultan olduktan sonra Urfa’ya gelip bu türbeyi yaptırdığı söylenir. 
Ağziyaret Köyü: Ilkbahar ve sonbaharda köydeki türbe ziyaret edilir. Kısırlık ve hastalık için şifa dilenir; yağmur yağması için dua edilir.
 Bediüzzaman (Ahmet el Hemedani) Kabristanı: Çarşamba , Perşembe ve Cuma günleri ardışık olarak ziyaret edilir. Romatizma ve benzeri ağrılar için şifa dilenilir;  sevdiğinden ayrılanlar gurbetlik hapis askerlik gibi tez zamanda  kavuşması için dua edilir.
Şıh Şamil:  İşleri yolunda gitmeyenler , iş kurmak isteyen, iş arayanların anneleri eşleri bacıları tarafından ikindi ile akşam arası bir vakitte ziyaret edilir.
Ciğer Baba: Direkli bulunan mezarın  yanındaki incir ağacına niyet edilip bez bağlanır. Dilek tutarsa, oradakilere ciğerli pilav dağıtılır.
Kara Baba: Sütü kesilen loğusa kadınlar, hedik (haşlanmış buğday) alıp türbenin üstüne dökerek şifa dilerler.
Üzüm Baba: Sıkıntıdan kurtulanlar, kuru veya yaş üzümü türbeye bırakırlar. Üzümün kuşlarca yenmesi  tez zamanda sıkıntıdan kurtulacağı  şeklinde yorumlanır. Dergah cami arkasında ki mezarlıktadır.


YORUMLAR
Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.
Kurumsal

İçerik







Yukarı Çık