Duygu SUCUKA

Ne Olacak Bu Suriyeliler?


Duygu SUCUKA
20 Mayıs 2016 Cuma 08:31

“Sığınmacılar Çalıştayı” Sonuç ve Değerlendirmeler:

 

Ülkemizdeki sığınmacılar, onların tamamına yakınını oluşturan Suriyeliler, toplum onları her ne kadar istemese de bir insanlık dramı sergilemektedir.

 

Bu konuyu bir panel veya çalıştay toplantısı ile ele almayı, ortaya konacak bilgi ve paylaşımları bir rapor şeklinde kitaplaştırmayı uzunca bir zaman süresince düşündük. Ne, biz yaptık ettik, onları korumaya aldık, onlar misafirimizdir diyebileceğimiz konumdaydık ne de insani değerleri görmezden gelebilecek vicdan sorumluluğundaydık.

 

Güneydoğum Derneği olarak, Ankara Ticaret Borasının ev sahipliği ve desteğiyle “Sığınmacılar, Sorunlar ve Çözüm Önerileri” başlığıyla organize ettiğimiz çalıştay, gerek katılımcı profili, gerekse konulara bakış ve ele alış yönünden son derece yüksek seviyede gerçekleşti. 12 Mayıs 2016 tarihinde, teknolojik donanımı en üst düzeyde bir salonda çalışılan sığınmacılar konusu, hangi açıdan bakılsa, hangi pencereden konuşulsa yürekleri karartan, geleceğe dair düşünceleri zorlayan bir toplumsal olgu olarak şekillenmiş durumda.

 

Çalıştaya Kilis, Gaziantep, Hatay, Mersin, Kayseri, Adıyaman, Ankara’dan sivil toplum temsilcileri; ORSAM, konunun resmi tarafı olan Türk Kızılayı, Göç İdaresi, AFAD, AB Bakanlığı, ilgili tüm bakanlıklar, BM Mülteciler Yüksek Komiserliği, üniversiteler, hukukçular ve ilgili kişi ve kesimler katılım sağladı.

 

Gün boyu konuşulan konular; Suriyelilerin Türkiye’ye etkileri, gelecekte ne olacakları, sığınmacı krizlerinin başka örnekleri, dünyadaki ve tarihteki sonuç ve etkileri irdelendi, fikirler paylaşıldı, çözüm önerileri üzerinde duruldu. Çalıştay boyunca salonda en önemli etkiyi, nüfusundan daha çok sığınmacı almış ve barındırmakta olan Kilis ilinin belediye başkanı ve milletvekili tarafından yapılan konuşmalar bıraktı. Ayrıca Kayseri’den, Mersin’den gelip çalışmaya katılmış bulunan Suriyeli dernek temsilcilerinin içinde bulundukları zorlukları aktarmaları da yürekleri sızlatan türdendi.

 

Suriyeliler geldi, niye geldiler, ne zaman gidecekler, bizim fakirimiz zaten yeteri kadar varken başkalarının muhtaç insanlarını ne yapalım, onlar geldi biz işimizden olduk gibi, sayısı oldukça fazla verilebilecek sorular ve tepkiler toplumda mevcut bugün. Ancak bu tepkiler sessiz biçimde duruyor. Nihayetinde çalıştay esnasında bu durum dile getirildi, insanlar memnun değil ama seslerini çıkarmıyorlar dendi.

 

Bir de Suriyeliler cephesinden bakmak gerekirse, sorunları çok fazla ve çözüm bekliyorlar. Geri dönmeyi telaffuz etmiyorlar.

 

***

Çalışma esnasında değinilen konular ve getirilen açıklamalar şu şekilde özetlenebilir:

 

  • Sığınmacılar bir servet mi yoksa yük mü? İşgücü ekonomisi alanında sığınmacı akımları özel bir yer tutmaktadır. Buna tüm dünyada göçmen ekonomisi denmektedir.

 

  • Sığınmacılara sağlanan olanaklar gelen göçleri teşvik etti. Türkiye’de açık kapı politikası devam ediyor.

 

  • En çok sığınmacı alan ülkeler Türkiye, Lübnan, Ürdün. Irak’ta Kürt bölgesinde yoğunluk oluşturuyor. Lübnan’da her 3-4 kişiden biri, Ürdün’de her 10 kişiden biri, Türkiye’de her 27 kişiden biri sığınmacıdır. Ürdün’de entegrasyon kabul edilmiyor, geri dönüşleri isteniyor. Yaklaşık 20 milyonluk Suriye’nin yarısı ülkeyi terk etmiş durumdadır, bunun da neredeyse yarısı ülkemizdedir.

 

  • Yaşanan sığınmacı krizlerinde %50’nin geri dönüşü görülmektedir, dolayısıyla nereden baksak 1,5 milyon Suriyeli vatandaşımız olacak. (bir başka düşünce sığınmacıların %80’inin geri dönmeyeceği yönünde idi).

 

  • Türkiye’deki sığınmacılar için bugüne kadar 10 milyar dolar harcama yapılmış bulunuyor. Bu rakam sivil toplum harcamalarıyla birlikte 20 milyar dolardır.

 

  • Gelen sığınmacıların %90-91’lik kesimi şehirlerde, %9-10 gibi bir kesimi de çadır kentlerde yaşamaktadırlar. 26 tane sığınmacı kampı bulunmaktadır (AFAD verileri).

 

  • Suriye sığınmacıların %80’ini kadın ve çocuklar oluşturmaktadır.

 

  • Günde 125-130 civarı çocuk dünyaya gelmektedir.

 

  • İnsanlık tarihinin Büyük göçten sonraki en büyük göç hareketidir. Büyük göçte 700-800 binlik göç olmuştu. Şu an onun 4-5 katı büyüklükte bir göç söz konusudur.

 

  • Tüm dünyada 153 bin Suriyeli yetim çocuk bulunuyor ve bunun 150 bini bizim kontrolümüzdedir.

 

  • Tüm dünyada 250 milyon göçmenin 150 milyonu çalışan insan gücüdür.

 

  • Geçici Koruma Sağlanan Yabancıların Çalışma İzinlerine Dair Yönetmelik (15/1/2016 tarih; RG, 29594) hükümlerine göre; çalışma izni başvurusu yapıldığı tarih itibarıyla “en az altı aylık” geçici koruma süresinin doldurulmuş olması, geçici koruma kaydına göre kendisine kalma hakkı sağlanan ilde çalışmak üzere başvuru yapabilmesi ve geçici koruma statüsünde çalışacakların işyerinde çalışan Türk vatandaşı sayısının “yüzde onunu” geçmemesi gerekmektedir.

 

  • Çoğu kısım çocuklar eğitim alamıyor. Bilhassa yükseköğrenimle ilgili önemli sıkıntılar yaşanmakta. Suriye’de 20’ye yakın devlet üniversitesi ve 350 bin öğrencisi var. 80 bin civarı üniversite öğrencisi Türkiye’de eğitim bekliyor. Yükseköğrenim ile ilgili çalışmaların yapılması gerekmektedir.

 

  • Zorunlu göçler konusunda bugüne kadar dünyada hiçbir akademik çalışma yapılmamıştır. Suriyelilerle ilgili süreç kuluçka dönemini yaşamaktadır.

 

  • Sağlık hizmetlerine erişimde sorun yaşanmamaktadır.

 

  • Suriyeliler konusunda hukuki statü eksikliği söz konusudur. Geçici koruma süresi 1+1 yıl, ancak şu anda süre çoktan geçmiştir.

 

  • Kampların büyük kısmında sorun yok, kamp dışında sorunlar var. Mahkemelerde vekâletname alınamıyor, hukuk mahkemelerinde sıkıntı yaşanıyor.

 

  • 11 Mayıs 2016 tarihi itibariyle Türkiye’deki Suriyeli sayısı 2 749 862 (Göç İdaresi verileri).

 

 

***

  • Çalıştaya katılan Dünya Türkistan Derneği ile Afgan-Özbek dernek temsilcilerinden konuşmacılar ise kendileriyle ilgili şu bilgileri ve sorunları dile getirdiler:

 

  • Afgan ve Doğu Türkistanlı mülteciler 1964-80-86-96 yıllarında geldiler. 1980’de Pakistan’dan Türkiye’ye aktarılan Afgan mülteciler Hatay’a yerleştiler. Sığınmacı akımı esnasında gelenlerin bir kısmı Avrupa’ya giderken Türkiye’ye yenileri geldi. Dolayısıyla sayı aşağı yukarı hep aynı oranda kaldı. Bugün Türkiye’deki Afgan-Özbek Türkmen sığınmacılarının sayısı 25 bin civarındadır. Bunların büyük bölümü vatandaşlığa geçmiştir. Son 5-6 yılda gelenlerin 1000 civarında bir kısmı kamplarda yaşamaktadırlar.

 

  • Afgan-Özbeklerin sorunları Suriyelilere göre daha zor çözülüyor veya çözülmüyor. Bu insanların eğitilmesi, onlara iş imkânı sunulması gerekiyor. Sağlık hizmetlerinden yararlanmada sıkıntılar yaşanmaktadır.
  •  
  • Avrupa’ya gitmek isteyenlerin içinden Avrupa çok sıkı mülakatla adam almaktadır. Vasıflı olanları almaktadır. Bu nedenle gidebilmek için 18 yıl bekleyen kişi vardır.

 

***

Türkiye’nin önemli toplumsal ekonomik ve sosyal sorunlarından olan

Çocuk gelinler,

İşsizlik,

Çocuk işçiler

Ve aile içi şiddet

Suriyeli sığınmacılarda da yoğun biçimde ön plana çıkmıştır.

Ayrıca kayıt dışı işgücü toplumsal anlamda sorgulanmaktadır.

 

***

Bu çalışmada konuşulan, paylaşılan her söz-fikir, çözümlenerek-derlenerek en kısa zamanda Sığınmacılar adıyla kitap olarak yayınlanacak ve kamuoyu ile paylaşılacaktır.

 

20.05.2016

[email protected]

 

***********************************************************

 

 

Çalıştay Katılımcı Listesi

Not: listede hiyeraşik düzen gözetilmemiştir

Oturum Başkanları

Prof. Dr. Mustafa GÜNDÜZ

Başkent Ün. (Ady. Ün. Kurucu rek)

Nihat ERİ

         Milletvekili

Dernek Yöneticileri

Duygu SUCUKA

      Güneydoğum

Faik YAVUZ

      Ankara Ticaret Borsası

Kurum

İsim-Soyisim

Ünvan

BAKANLIKLAR

Aile ve Sosyal Politikalar

İsmail YILDIRIM

Şb.Md.

Çevre ve Şehircilik

Altan ÖZMEN

İsk.D.Bşk.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik

Ali Kemal SAYIN

Müsteşar Yrd.

Milli Eğitim

Sinan BOZDOĞAN

 

 

Selman IŞIK

uzman

Avrupa Birliği

Beyza TURAN

Mali İşbirliği Bşk.

 

 

 

ÜNİVERSİTELER

Ufuk

Doç. Dr. Eda KARACAN

FEF (psikolog)

 

Rahşan BEKTAŞ

FEF (psikolog)

TOBB-ETÜ  

Yrd.Doç. Başak YAVÇAN

Siyaset Bil.Böl

Hacettepe

Oktay TATLICIOĞLU

İİBF Sos. Hiz. Bl.

Yıldırım Beyazıt

Yrd.Doç. Zafer SAĞIROĞLU

İTBF Sos.Böl.

Turgut Özal

Doç. Dr. İshak AYDEMİR

Sosyal Hiz. Böl.

Gaziantep

Öğr. Gör. Murat KILIÇ

 

KAMU KURUMLARI

Göç İdaresi Başkanlığı

Abdullah VERGİL

Çalışma Gr.Bşk.

 

Ahmet BURAN

Göç Uzmanı

Göç İdaresi Ank. İl Md.lüğü

Vedat ASLAN

Uzman

YDT ve Akraba Top. Başk

Üzeyir GÖKSUN

Ortadoğu Uzmanı

Türk Kızılayı    

Vural Can KURAL

Sorumlu

AFAD

İrfan KESKİN

Bilişim D.Bşkanı

 

Nihal TEKİN

Çal. Grb. Bşk.

 

Ruhal FERAH

 

BM Mülteciler Yük. Kom.

Paolo ARTİNİ

Bşk. Yrd.

 

Derya KÖKSAL

Koruma Uzmanı

VALİLİKLER

Ankara

Metin ARSLANBAŞ

Vali Yrd.

 Adıyaman

Yunus Emre ALTINER

Vali Yrd.

BELEDİYELER

Gaziantep

Abdullah AKSOY

Sos.İş.D.Bşk.

Kilis

Hasan KARA

Başkan

SİVİL TOPLUM

ORSAM

Prof.Harun ÖZTÜRKLER

 

 

Yrd.Doç.Başak YAVCAN

 

 

Oytun ORHAN

 

Türkiye Barolar Birliği

Uğur ALTUN

Mül.Hak.Çal.Gr.Bş  

Ankara Barosu

Selen VARGÜN

Avukat

Save The Children -hatay

Gizem KARSLI

 

GOAL -antep

Cem HATUNOĞLU

Türkiye Prog.Md.

Maya Vakfı -ist.

Leyla AKÇA

Klinik Direktörü

 

Ceren ACARTÜRK

Akademik Danış.

SG Day.Der. Hatay

Kadir BEYAZTAŞ

Prog. Koord.

Suryeliler Ensar Der. -kayse.

Mus'ab Elni'me

Bşk. Yrd.

People in Need - antep

Efsun İLHAN

Eğ. Prj. Sorum.

Dünya Türkistan Derneği-ank

Abdullah AKYOL

Başkan

Afgan-Özbek Der. -ank.

Muhammet Selim Bukhara

Temsilci

Suriye Yenigün Derneği

Ahmad Fattal

Bşk. Yrd.

Suriye Türk. Dost. Der.

Yusuf MOHAMAD

 

Güeydoğum Derneği

Ferhat TAŞ

 

 

Seniye ŞAYHAN

 

 

İsmail BAHTİYAR

 

 

Ülker AYDIN

 

 

Serpil ERTEKİN

 

KATILIMCI KİŞİLER

 

M. Hilmi DÜLGER

Milletvekili

 

Metin ÇOBANOĞLU

Milletvekili

 

Halil IŞIK

Vali

 

Mehmet Savaş POLAT

Avukat

 

Burcu ÇALIK

AA Muhabir

 

 


YORUMLAR
Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.
Kurumsal

İçerik







Yukarı Çık